Trong những tuần gần đây, thông tin Mỹ có thể chấm dứt cơ chế D/S (Duration of Status) đối với du học sinh F-1 đã nhận được rất nhiều sự quan tâm.
Tuy nhiên, khi trao đổi với phụ huynh, tôi nhận thấy một điều khá thú vị. Phần lớn mọi người không thực sự quan tâm D/S là gì. Điều họ quan tâm là:
- Con tôi đang học tại Mỹ có bị ảnh hưởng không?
- Du học Mỹ có trở nên khó khăn hơn không?
- Những thay đổi này có làm tăng rủi ro cho kế hoạch dài hạn của gia đình không?
- Liệu có nên chuẩn bị một phương án khác ổn định hơn?
Đó mới là những câu hỏi quan trọng, và để trả lời những câu hỏi đó, chúng ta cần hiểu điều gì đang thực sự thay đổi phía sau quy định D/S.
Mục Lục
Trước Đây, Du Học Sinh Được Hưởng Một Cơ Chế Tương Đối Linh Hoạt
Trong nhiều thập kỷ qua, du học sinh F-1 được quản lý theo cơ chế D/S (Duration of Status). Hiểu đơn giản là sinh viên được phép ở lại Mỹ miễn là vẫn duy trì tình trạng học tập hợp lệ. Điều này tạo ra một sự linh hoạt rất lớn, ví dụ: Một học sinh sang Mỹ học lớp 11, sau đó học đại học 4 năm, rồi tiếp tục học thạc sĩ 2 năm, sau đó tham gia OPT. Toàn bộ quá trình có thể kéo dài gần 10 năm, nhưng miễn là học sinh vẫn duy trì tình trạng hợp lệ, hệ thống vẫn cho phép tiếp tục ở lại.
Đây là lý do vì sao nhiều gia đình cảm thấy tương đối yên tâm khi xây dựng kế hoạch học tập dài hạn tại Mỹ.
Điều Đang Thay Đổi Không Chỉ Là Chấm Dứt Cơ Chế D/S
Nếu chỉ nhìn bề mặt, nhiều người sẽ nghĩ: “Chỉ là thêm thủ tục gia hạn thôi mà.” Nhưng dưới góc độ tư vấn, tôi cho rằng điều đáng chú ý hơn là xu hướng chính sách phía sau. Trong nhiều năm qua, hệ thống F-1 vận hành dựa trên giả định là “Nếu sinh viên vẫn học tập nghiêm túc, họ sẽ được tiếp tục duy trì tình trạng lưu trú.”
Quy định mới cho thấy cách tiếp cận đang thay đổi. Chính phủ muốn có thêm các điểm kiểm soát trong suốt hành trình của du học sinh. Nói cách khác: Trước đây bạn được mặc định tiếp tục ở lại, nhưng trong tương lai, có thể sẽ có thêm những thời điểm bạn phải chứng minh rằng mình nên được tiếp tục ở lại.
Sự khác biệt nghe có vẻ nhỏ, nhưng đối với những kế hoạch kéo dài 5-10 năm, tác động có thể không hề nhỏ.
Bảng So Sánh Nhanh
| Nội dung | D/S hiện nay | Cơ chế mới |
|---|---|---|
| Thời gian lưu trú | Theo tình trạng học tập | Theo thời hạn được cấp |
| Gia hạn | Thường không cần | Có thể phải xin gia hạn |
| Số lần tương tác với USCIS | Ít | Nhiều hơn |
| Rủi ro thủ tục | Thấp | Cao hơn |
| Tính linh hoạt | Cao | Giảm |
Nếu phải tóm tắt trong một câu:
Du học Mỹ sẽ không biến mất, nhưng sẽ trở nên ít linh hoạt hơn trước.
Ai Sẽ Bị Ảnh Hưởng Nhiều Nhất?
Điều thú vị là không phải tất cả du học sinh đều chịu tác động như nhau.
Trường Hợp 1: Gia Đình Có Con Học Trung Học Tại Mỹ
Đây là nhóm mà tôi cho rằng sẽ bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến vấn đề này. Ví dụ: Một học sinh sang Mỹ từ lớp 10, học trung học 3 năm, đại học 4 năm, thạc sĩ 2 năm, tổng cộng gần 9 năm. Dưới cơ chế D/S, đây là một lộ trình khá tự nhiên, nhưng khi xuất hiện các mốc gia hạn mới, toàn bộ hành trình sẽ có thêm các điểm kiểm soát.
Càng ở Mỹ lâu, số lần phải đối mặt với các thủ tục hành chính càng tăng.
Trường Hợp 2: Sinh Viên STEM
Đây là nhóm thường có kế hoạch: bắt đầu tư visa F-1, tốt nghiệp thì bước vào giai đoạn STEM OPT (3 năm), tuỳ theo vận may tham gia bốc thăm visa H-1B, để hướng tới định cư Mỹ bằng diện việc làm.
Nếu nhìn tổng thể, đây thực chất là một hành trình kéo dài nhiều năm. Mỗi thủ tục bổ sung có thể không quá phức tạp, nhưng khi cộng dồn lại, rủi ro của toàn bộ lộ trình sẽ tăng lên.
Trường Hợp 3: Sinh Viên Có Mục Tiêu Định Cư
Đây là nhóm đáng chú ý nhất. Bởi thực tế, rất nhiều gia đình không chỉ muốn con đi học, mà còn muốn con có cơ hội phát triển lâu dài tại Mỹ, và khi mục tiêu là dài hạn, yếu tố quan trọng nhất không còn là học phí hay thứ hạng trường học. Mà là sự ổn định của quy chế cư trú.
Hãy Thử Nhìn Từ Góc Độ Quản Trị Rủi Ro
Khi tư vấn hồ sơ EB-5, tôi thường không bắt đầu bằng câu hỏi: “Anh chị muốn định cư không?” Tôi thường hỏi: “Anh chị đang lo ngại điều gì nhất trong kế hoạch của con?” và câu trả lời phổ biến nhất là: “Tôi không muốn mọi thứ phụ thuộc vào quá nhiều yếu tố không kiểm soát được.” Đó chính là bản chất của quản trị rủi ro.
Nếu một kế hoạch kéo dài 8-10 năm và trong suốt quá trình đó liên tục xuất hiện các điểm kiểm soát mới, thì xác suất phát sinh vấn đề chắc chắn sẽ cao hơn một kế hoạch có ít điểm kiểm soát hơn. Đây không phải là vấn đề của riêng D/S, mà đây là nguyên tắc chung của mọi hệ thống.
Điều Này Có Khiến Du Học Mỹ Mất Đi Sức Hấp Dẫn?
Theo tôi là không. Mỹ vẫn là điểm đến giáo dục hàng đầu thế giới, bởi vì các trường đại học vẫn giữ chất lượng rất cao, cơ hội nghề nghiệp vẫn rất lớn. Tuy nhiên, có một điều đang thay đổi là trước đây, nhiều gia đình xem du học là một kế hoạch tương đối đơn giản, ngày nay, du học ngày càng gắn chặt với các vấn đề:
- Tình trạng lưu trú
- Việc làm sau tốt nghiệp
- Khả năng ở lại Mỹ
- Chiến lược định cư dài hạn
Nói cách khác: Du học không còn đơn thuần là giáo dục, mà nó đang trở thành một phần của chiến lược di trú dài hạn.
Vì Sao Nhiều Gia Đình Bắt Đầu Quan Tâm Đến EB-5?
Đây là phần thú vị nhất. Không phải vì D/S bị hủy nên ai cũng cần làm EB-5, hoàn toàn không phải như vậy, nhưng sự thay đổi này khiến nhiều gia đình nhận ra một điều, đó là rất nhiều quyền lợi mà du học sinh đang có thực chất phụ thuộc vào việc duy trì một tình trạng không định cư.
Trong khi đó, thường trú nhân lại đứng ở một vị thế hoàn toàn khác. Một học sinh có thẻ xanh: Không cần visa F-1; Không cần duy trì tình trạng du học sinh; Không bị ảnh hưởng bởi D/S; Không bị ảnh hưởng bởi Grace Period; Có thể thực tập và làm việc thuận lợi hơn; Có thể xây dựng kế hoạch dài hạn với mức độ ổn định cao hơn.
Đây là lý do vì sao nhiều gia đình bắt đầu nhìn EB-5 không phải như một chương trình đầu tư, mà như một công cụ quản trị rủi ro cho kế hoạch giáo dục của con.
Nếu bạn muốn tìm hiểu về chương trình EB-5, hãy xem thêm bài viết:
- Chương Trình EB-5 Là Gì? Phân Tích Chuyên Sâu Từ Đạo Luật RIA 2022 Và Lộ Trình Định Cư Mỹ 2026
- Quy trình đầu tư EB-5: Lộ trình thực tế dành cho người Việt
5 Câu Hỏi Mà Phụ Huynh Nên Tự Đặt Ra Ngay Lúc Này
- Con tôi dự kiến sẽ ở Mỹ bao nhiêu năm?
- Kế hoạch chỉ dừng ở việc học hay còn bao gồm làm việc và phát triển lâu dài?
- Nếu quy định tiếp tục thay đổi trong 5-10 năm tới, gia đình có bị ảnh hưởng không?
- Tôi muốn con phụ thuộc vào visa du học trong bao lâu?
- Mức độ ổn định mà gia đình mong muốn là gì?
Nếu những câu hỏi này bắt đầu trở nên quan trọng, có lẽ đây là thời điểm phù hợp để nhìn nhận lại toàn bộ chiến lược dài hạn.
Để tìm hiểu bạn có phù hợp với chương trình EB-5, hãy xem thêm bài viết:
Kết Luận
Việc chấm dứt D/S không phải là dấu chấm hết cho giấc mơ du học Mỹ. Phần lớn du học sinh vẫn sẽ tiếp tục học tập bình thường, nhưng đây là một tín hiệu rất rõ ràng cho thấy môi trường chính sách đang thay đổi, và đối với các gia đình có kế hoạch dài hạn tại Mỹ, điều đáng quan tâm không phải là một quy định cụ thể.
Điều đáng quan tâm là mức độ ổn định của toàn bộ hành trình phía trước, bởi khi xây dựng một kế hoạch kéo dài hàng chục năm cho con cái, đôi khi giá trị lớn nhất không nằm ở việc có thêm một quyền lợi nào đó, mà nằm ở việc giảm bớt những rủi ro không cần thiết trên đường đi.